1 / 26
BAROK W KRAKOWIE
zabytki, budowle, sztuka
Przegląd obiektów barokowych Krakowa
autor: Milena Zontek-Lipka II C
Barok — szybkie przypomnienie
Czas: koniec XVI — połowa XVIII w.; w Polsce silna rola kontrreformacji.
Cechy: dynamika, światłocień, iluzjonizm, bogactwo form, glorie, kopuły.
Kraków w epoce baroku — kontekst
Miasto uczelni i zakonów; liczne fundacje królewskie i magnackie.
Odbudowy po wojnach XVII w. → barokowe wnętrza w starszych kościołach.
Mapa mentalna — gdzie szukać baroku
Trakt Królewski (Grodzka): św. Piotr i Paweł, św. Andrzej.
Stare Miasto: św. Anna, Pijarzy; Kazimierz: Skałka, Bożego Ciała.
Zwierzyniec/Bielany: Norbertanki, Kameduli (Srebrna Góra).
Św. Piotra i Pawła — barok jezuicki
1597–1619 (konsekracja 1635), fundacja Zygmunta III Wazy.
Architekci: G.M. Bernardoni, G. de Rossi, G. Trevano; fasada inspirowana Il Gesù.
Św. Anna — dojrzały barok
1689–1705, projekt: Tylman van Gameren; wzór: Sant'Andrea della Valle.
Stiuki: Baltazar Fontana; polichromie: bracia Monti, Karol Dankwart.
Erem Kamedułów — Bielany (Srebrna Góra)
Kameduli od 1604; budowa eremu i kościoła ok. 1609–1630.
Surowość eremu + bogatsze wnętrza kościoła na wzgórzu.
Pijarzy — Przemienienia Pańskiego
Zakończony 1759–1761; architekt: Kacper Bażanka.
Wnętrze późnobarokowe/rokokowe, dekoracje sklepienne.
Św. Wojciech — barokowa przebudowa
Kościół romański przebudowany 1611–1618 (kopuła, podwyższenie murów).
Posadzka niżej niż poziom rynku — wielowarstwowość miasta.
Św. Andrzej — barok w romańskiej „twierdzy"
Hełmy wież 1639; bogaty wystrój ok. 1700 (Fontana, Dankwart).
Słynna ambona w formie łodzi; stiuki akantowe.
Reformaci — św. Kazimierz Królewicz
Konsekracja 1672; nurt baroku franciszkańskiego (surowość, prostota).
Cenna nekropolia; kult św. Szymona z Lipnicy (w kręgu reformatów).
Skałka — św. Michał i św. Stanisław
Konsekracja 1751; architekt Antonio Solari; pauliński kompleks nad Wisłą.
Krypta zasłużonych — nekropolia narodowa.
Karmelici „Na Piasku" — Nawiedzenia NMP
Fasada barokowa (inspiracja Il Gesù); sanktuarium MB Piaskowej.
Monumentalny ołtarz, krużganki i Golgota przy narożniku.
Norbertanki — św. Augustyn i św. Jan Chrzciciel
Potężny zespół klasztorny nad Wisłą; barokowe przekształcenia po zniszczeniach.
Wyposażenie XVIII‑wieczne; relikwiarze bł. Bronisławy.
Bożego Ciała (Kazimierz) — „gotyk w baroku"
Gotycka bryła + barokowe serce po „potopie": ołtarz, stalle, ambona‑łódź.
Jedne z największych organów w Krakowie (tradycja XVIII w.).
Św. Katarzyna i św. Małgorzata (augustianie)
Gotycka bazylika z barokowym ołtarzem głównym i epitafiami.
Krużganki konwentu z bogatą dekoracją malarską.
Kaplica św. Jana Chrzciciela (Prądnik Czerwony)
Barokowa kaplica centralna z kopułą i latarnią (XVII w.).
Wnętrze z XVIII‑wieczną polichromią; epitafia z czasów „potopu".
Św. Agnieszka (Stradom) — barok garnizonowy
Odbudowa po „potopie" (1660–1680); historia od bernardynek po kościół wojskowy.
Neobarokowy portal (1932); pomnik gen. Wł. Sikorskiego przed fasadą.
Św. Tomasz Apostoł (ul. Szpitalna) — barok miejski
Fasada i wnętrze w skali pierzei ulicy; integracja świątyni z tkanką mieszkaniową.
Barokowe wyposażenie z XVIII w.
Wizytki — św. Franciszek Salezy
Związki z rodem Solarich; skromna bryła, barokowy detal i wyposażenie.
Ważne ogniwo sieci krakowskich klasztorów żeńskich.
Niepokalanego Poczęcia NMP (ul. Kopernika)
Kościół o barokowym charakterze w dzielnicy szpitalnej i edukacyjnej.
Część historycznego układu urbanistycznego wschodniego centrum.
Kapucyni — Zwiastowania NMP (ul. Loretańska)
Barok toskański kapucynów; konsekracja 1703.
W ołtarzu głównym obraz P. Dandiniego (1701), dar Kosmy III Medyceusza.
Pałac „Pod Krzysztofory" — barok świecki
Reprezentacyjna rezydencja przy Rynku; dziś Muzeum Krakowa.
Przykład pałacowej architektury XVII–XVIII w.
Artyści krakowskiego baroku — kto i co zrobił?
Baltazar Fontana — stiuki (św. Anna, św. Andrzej).
Tylman van Gameren — św. Anna; Antonio Solari — Skałka.
Malarze: bracia Monti, Karol Dankwart, Szymon Czechowicz.
Słownik form — jak mówić o baroku
Kopuła (tambur, latarnia), hełm wieżowy, gloria promienista.
Ambona‑łódź, kolumny solomoniczne, iluzjonizm sklepienny, stiuki akantowe.
Podsumowanie — barok w Krakowie w pigułce
Nowe kościoły barokowe + barokizacja starszych świątyń.
Silna rola zakonów i programów ikonograficznych — język emocji i propagandy.
◄ Poprzedni
Następny ►
Użyj strzałek ← → lub spacji do nawigacji