1 / 26

BAROK W KRAKOWIE

zabytki, budowle, sztuka

Przegląd obiektów barokowych Krakowa

autor: Milena Zontek-Lipka II C

Barok — szybkie przypomnienie

  • Czas: koniec XVI — połowa XVIII w.; w Polsce silna rola kontrreformacji.
  • Cechy: dynamika, światłocień, iluzjonizm, bogactwo form, glorie, kopuły.

Kraków w epoce baroku — kontekst

  • Miasto uczelni i zakonów; liczne fundacje królewskie i magnackie.
  • Odbudowy po wojnach XVII w. → barokowe wnętrza w starszych kościołach.

Mapa mentalna — gdzie szukać baroku

  • Trakt Królewski (Grodzka): św. Piotr i Paweł, św. Andrzej.
  • Stare Miasto: św. Anna, Pijarzy; Kazimierz: Skałka, Bożego Ciała.
  • Zwierzyniec/Bielany: Norbertanki, Kameduli (Srebrna Góra).

Św. Piotra i Pawła — barok jezuicki

  • 1597–1619 (konsekracja 1635), fundacja Zygmunta III Wazy.
  • Architekci: G.M. Bernardoni, G. de Rossi, G. Trevano; fasada inspirowana Il Gesù.
Kościół Św. Piotra i Pawła

Św. Anna — dojrzały barok

  • 1689–1705, projekt: Tylman van Gameren; wzór: Sant'Andrea della Valle.
  • Stiuki: Baltazar Fontana; polichromie: bracia Monti, Karol Dankwart.
Wnętrze kościoła Św. Anny

Erem Kamedułów — Bielany (Srebrna Góra)

  • Kameduli od 1604; budowa eremu i kościoła ok. 1609–1630.
  • Surowość eremu + bogatsze wnętrza kościoła na wzgórzu.
Klasztor Kamedułów na Bielanach

Pijarzy — Przemienienia Pańskiego

  • Zakończony 1759–1761; architekt: Kacper Bażanka.
  • Wnętrze późnobarokowe/rokokowe, dekoracje sklepienne.
Sklepienie kościoła Pijarów

Św. Wojciech — barokowa przebudowa

  • Kościół romański przebudowany 1611–1618 (kopuła, podwyższenie murów).
  • Posadzka niżej niż poziom rynku — wielowarstwowość miasta.
Wnętrze kościoła Św. Wojciecha

Św. Andrzej — barok w romańskiej „twierdzy"

  • Hełmy wież 1639; bogaty wystrój ok. 1700 (Fontana, Dankwart).
  • Słynna ambona w formie łodzi; stiuki akantowe.
Wnętrze kościoła Św. Andrzeja

Reformaci — św. Kazimierz Królewicz

  • Konsekracja 1672; nurt baroku franciszkańskiego (surowość, prostota).
  • Cenna nekropolia; kult św. Szymona z Lipnicy (w kręgu reformatów).
Kościół Reformatów

Skałka — św. Michał i św. Stanisław

  • Konsekracja 1751; architekt Antonio Solari; pauliński kompleks nad Wisłą.
  • Krypta zasłużonych — nekropolia narodowa.
Fasada kościoła na Skałce

Karmelici „Na Piasku" — Nawiedzenia NMP

  • Fasada barokowa (inspiracja Il Gesù); sanktuarium MB Piaskowej.
  • Monumentalny ołtarz, krużganki i Golgota przy narożniku.
Kościół Karmelitów Na Piasku

Norbertanki — św. Augustyn i św. Jan Chrzciciel

  • Potężny zespół klasztorny nad Wisłą; barokowe przekształcenia po zniszczeniach.
  • Wyposażenie XVIII‑wieczne; relikwiarze bł. Bronisławy.
Klasztor Norbertanek

Bożego Ciała (Kazimierz) — „gotyk w baroku"

  • Gotycka bryła + barokowe serce po „potopie": ołtarz, stalle, ambona‑łódź.
  • Jedne z największych organów w Krakowie (tradycja XVIII w.).
Kościół Bożego Ciała w Krakowie

Św. Katarzyna i św. Małgorzata (augustianie)

  • Gotycka bazylika z barokowym ołtarzem głównym i epitafiami.
  • Krużganki konwentu z bogatą dekoracją malarską.
Ołtarz główny w kościele Św. Katarzyny

Kaplica św. Jana Chrzciciela (Prądnik Czerwony)

  • Barokowa kaplica centralna z kopułą i latarnią (XVII w.).
  • Wnętrze z XVIII‑wieczną polichromią; epitafia z czasów „potopu".
Kaplica św. Jana Chrzciciela

Św. Agnieszka (Stradom) — barok garnizonowy

  • Odbudowa po „potopie" (1660–1680); historia od bernardynek po kościół wojskowy.
  • Neobarokowy portal (1932); pomnik gen. Wł. Sikorskiego przed fasadą.
Kościół Św. Agnieszki

Św. Tomasz Apostoł (ul. Szpitalna) — barok miejski

  • Fasada i wnętrze w skali pierzei ulicy; integracja świątyni z tkanką mieszkaniową.
  • Barokowe wyposażenie z XVIII w.
Kościół Św. Tomasza Apostoła

Wizytki — św. Franciszek Salezy

  • Związki z rodem Solarich; skromna bryła, barokowy detal i wyposażenie.
  • Ważne ogniwo sieci krakowskich klasztorów żeńskich.
Kościół Wizytek - św. Franciszek Salezy

Niepokalanego Poczęcia NMP (ul. Kopernika)

  • Kościół o barokowym charakterze w dzielnicy szpitalnej i edukacyjnej.
  • Część historycznego układu urbanistycznego wschodniego centrum.
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP

Kapucyni — Zwiastowania NMP (ul. Loretańska)

  • Barok toskański kapucynów; konsekracja 1703.
  • W ołtarzu głównym obraz P. Dandiniego (1701), dar Kosmy III Medyceusza.
Kościół Kapucynów - Zwiastowania NMP

Pałac „Pod Krzysztofory" — barok świecki

  • Reprezentacyjna rezydencja przy Rynku; dziś Muzeum Krakowa.
  • Przykład pałacowej architektury XVII–XVIII w.
Pałac Pod Krzysztofory

Artyści krakowskiego baroku — kto i co zrobił?

  • Baltazar Fontana — stiuki (św. Anna, św. Andrzej).
  • Tylman van Gameren — św. Anna; Antonio Solari — Skałka.
  • Malarze: bracia Monti, Karol Dankwart, Szymon Czechowicz.

Słownik form — jak mówić o baroku

  • Kopuła (tambur, latarnia), hełm wieżowy, gloria promienista.
  • Ambona‑łódź, kolumny solomoniczne, iluzjonizm sklepienny, stiuki akantowe.

Podsumowanie — barok w Krakowie w pigułce

  • Nowe kościoły barokowe + barokizacja starszych świątyń.
  • Silna rola zakonów i programów ikonograficznych — język emocji i propagandy.
Użyj strzałek ← → lub spacji do nawigacji